Mariana

kung singlalim ng Mariana

ang iyong tula

nabubuhay sa metapisika't hiwaga

nakatago ang puso sa ilalim ng lupa

                                                         tiyak

mamamatay nang tulala

ang sino mang mambabasa

malulunod sa nagdilim na talinghaga

itinago nang husto sa ilalim ng lupa

Marahil Nagtataka Ka Kung Bakit

Marahil nagtataka ka kung bakit

ang palad mo, sa lahat ng bahagi ng iyong katawan,

ang paborito ko.

Hindi ang iyong mga hita, hindi ang pagod na mga binti.

Hindi ang iyong makurbang baywang na nirarayuma gabi-gabi.

At hindi rin ang natutuyo mong labi na nagsasaboy ng ngiti.

Hindi ang iyong bilugang mga mata,

at ang mga titig nitong mapagkalinga.

O ang iyong manyikang mga paa

na 'di na naipapahawak sa manikurista.

Marahil nagtataka ka kung bakit,

at madalas nga akong tinatanong nang pilit.

Kung bakit nasa iyong palad ang aking pananalig.

Kung bakit hindi sa iyong noo o pisngi ako humahalik

tuwing lilisan upang maghapong tumalik

                                                     sa araw na tirik.

Kung bakit hindi sa iyong noo o pisngi ako humahaplos

tuwing darating na hapo ang katawang iginapos

                                                     ng ating paghihikahos.

Kung bakit sa tuwinang magkasarilinan tayo

ay pilit kong binabagtas, gamit ang mga kuko,

ang bawat gatla sa iyong palad.

Huwag kang magtataka, mahal, iyon sana'y iyong nauunawa.

Mahal, sa iyong palad ako nananalig.

Diyan tayo unang nagniig.

Ikinulong ng palad mo at ng akin ang hangin ng pag-ibig.

Ang ilang mga peklat at bakas ng naglaho nang kulugo,

ang pasma, pawis at kumakapal na kalyo

ay hindi pumipigil sa patuloy kong pagsuyo.

Ang palad mo ang sumasalo sa tagaktak kong pawis.

Gamay ng mga palad mo ang kalbaryo't pagtitiis.

Iyan ang humahaplos at sumusuri kung nilalagnat ang iyong mga mahal.

Walang sawang kumakalinga kahit napapagal.

Ni hindi ko natikman diyan ang lumilipad na sampal.

Mahal, huwag kang magtataka.

Ang palad mo ang aking buhay at musa.

Diyan ko hinuhugot ang aking hininga.

Hindi ko ipagpapalit sa mga katawang hubad

ang iyong walang-kaparis na mga palad.

Ang iyong mga palad  ang pangarap kong natupad.

R.A. 6713, Section 4, Paragraph (h)*

ngayon mo pangatwiranan

na may tuwid ngang daan

sa bayan na itong inyong pinagpapasasaan.

ngayon mo panghawakan

na kami ang "Boss!" na pagsisilbihan

ng estadong singkarakas ng nagdaan.

ngayon mo patunayan

ang adhika umano ng kabayanihan

ng mga magulang na santo daw ng bayan.

ngayong nag-liliparan, papaimbulog sa kalangitan

ang pag-asa't hininga ng simpleng mamamayan.

ngayon mo pangatwiranan

na ang porsche'ng iyong ipinangalandakan

na wika mo'y mula sa sariling bulsa't kaban

ay hindi inani sa madugong tubuhan.

*(h) Simple living. - Public officials and employees and their families shall lead modest lives appropriate to their positions and income. They shall not indulge in extravagant or ostentatious display of wealth in any form. 

Pala-palagay*

Hinuha ko, sa harap ng mapintog na long table

sa lamig ng kanilang palasyong airconditioned

sa bisa ng isang mamahaling glass of wine

suot ang kaniyang long gown, pinya-made saya

kasama ang mga naka-coat and tie na kapwa crocodile

habang naghuhuntahan about their trip abroad

the latest tungkol sa latest luxury cars

while discussing ang another ghost projects

at watching ng american T.V. series

sa kanilang flatscreen, cabled home theather--

saka nila naalaala na maliit na pala ang

Munisipyo,

na hindi na magkasya ang nadaragdagang employees

at newly elected mini-crocodiles

kaya kailangan na nila ng state-of-the-art 

City Hall.

So, nag-minimaynimow sila habang hawak graciously

ang kanilang champaigne flute at cocktail glass--

at ang Barangay Jose Corazon De Jesus;

ang mga barumbarong there and the rest of the I.S.

ang malu-lost sa mapa ng San Juan

though marami pa namang other choice

kung saan ipu-put ang new

Munisipyo

at 'wag nang agawan ng tahanan at ihagis sa outer space

ang mga maralitang sa kanila ay naghalal.

Hindi ko pa nabanggit na baka kasama nila

there sa palasyong well-guarded at fully airconditioned

ang kani-kanilang kerida and a little-bad-boy para kay Mama:

ang mga napilitang magpa-upa ng kaluluwa

'cause they have no choice at biktima ng lipunang impe-kapitalista

marahil ang kanilang legal spouses ay nasa Hong Kong

nagsha-shopping galore,

at ang kanilang sons and daughters ay nagba-bar hopping

there, somewhere in Libis or Metrowalk.

Siguro, ganyan nila na-finalized ang demolition project

at ang plano to build a new state-of-the-art

Munisipyo

not knowing and ignoring na daan-daang pamilyang

kanilang pinagpa-fuck up kaya super-hirap

ang magkakaisang lakas at loob para pigilin

ang kanilang crushing and bombing and burning team

even if in the end, na

"Magkamatayan man! Karapatan naming lumaban

para sa kabuhayan at disenteng tirahan!"

ang iganti sa kanila ng united and fierce na mamamayan.

Hinuha ko lang naman.

And naniniwala ako, it's true!

*Anumang araw mula ngayon, maaaring sumugod, sumulpot ang mga mangwawasak sa Brgy. Jose Corazon De Jesus sa San Juan. Ito'y upang pasinayaan ang isang bagong munisipyo, at ang napagdiskitahan nilang burahin sa mapa ng lunsod ay ang nagsisikap na mamamayan ng nasabing barangay. Huwag nating hayaang magpatuloy ang pangwawasak ng mga ganid at linta.

Dito Sa Corazon*

dito sa corazon

nakaamba, gabi-gabi

ang patalim

nakaamba ang maraming patalim

binabantaan tayong supilin

taniman ng dilim

agawan ng hininga

maraming patalim

ang mga mangwawasak

patalim ang traktora

patalim ang pison

patalim ang crow bar

ang jack hammer

ang lagari

patalim ang malalaking martilyo

iyan ang mga patalim na itatarak

nilang mga mangwawasak

dito sa dibdib 

ng corazon

dito

sa bituka ng corazon

sa salimuot ng sikut-sikot

sa makisig, matapang na tindig

ng mga barumbarong

sa buhol-buhol na guhit

ng linyang koryente't tubig

nakaamba ang mga patalim

gabi-gabi

umaga at gabi

nguni't dito sa corazon

hindi lagim

ang mga nakaambang patalim

may nagbuklod tayong lakas

ang kawit-bisig nating likas

mga tapang nating pinatalas

ng kanilang dahas

mga tirador ng ating bunso

mga bubuuing molotov ng mga binatilyo

awitan ng mariringal nating dalaga

ang subok nang kalamnan ng bawat ama

di magwakas na kalinga ng bawat ina

at ang barikada ng bawat kaluluwa

ang hindi namamatay nating pagkakaisa...

ay higit pang matalim

sa mga patalim

ng mga mangwawasak

dito sa corazon

walang ubra ang patalim

mas matalim ang kamao nating nakatiim

*Anumang araw mula ngayon, maaaring sumugod, sumulpot ang mga mangwawasak sa Brgy. Jose Corazon De Jesus sa San Juan. Ito'y upang pasinayaan ang isang bagong munisipyo, at ang napagdiskitahan nilang burahin sa mapa ng lunsod ay ang nagsisikap na mamamayan ng nasabing barangay. Huwag nating hayaang magpatuloy ang pangwawasak ng mga ganid at linta.

Kay Mary Jean Suela*

Hinihintay namin ang hatinggabi.

Pagmamantikain ang aming mga labi,

may galak kaming makikisalo sa hamog ng Disyembre.

Nguni't anong katotohanan

ang sumurot ka sa bawat sandaling

lalantakan namin ang letsiyon, kaldereta,

ispageti, minatamis, leche, sorbetes,

keso de bola at hamon?

Umuukit sa gunita ang mga sisiw na nagtutuka-tuka

sa ibabaw ng mumurahin mong kabaong.

Umaalulong sa kalangitan

ang pangangaral ng pari sa 'di kalayuang simbahan.

Misa de Gallo ang kaabalahan ng lahat.

Kasabay nito ang pagsasaboy ng Amihan

ng malansang halik: ang iyong dugong nagsambulat sa lansangan.

Ang bungong dinurog ng malaking tubo

na sinlamig't simbigat ng iyong kamatayan

at ng iyong miserableng daigdig

sa ilalim ng isang tulay.

Habang inaatupag namin

ang pagwawaksi ng mga lukot

sa mga bagong damit na susuotin kinabukasan

upang ipampasyal, pang-aginaldo,

ipangalandakang bago,

Nalulunod naman sa luha ang pisngi

ng iyong ina,

samantalang yakap nang mahigpit

ang inulila mong tsinelas

at matamang nakatanaw sa lilaing bestida

na siyang pamasko mo sana

nguni't ngayo'y kasiping ng nilamog mong

bangkay.

    At tulad ng inabot mong kapalaran,

    masinsing pumapatak mula sa kalangitan

    ang maliliit na bubog, mistulang luha ng iyong lungkot.

Tahimik na nakatanghod sa iyong maliit na kabaong

ang paslit mong kapatid

na wala nang makasasama sa mga susunod pang pangangaroling,

bukas at sa mga susunod pang bukas.

Ngayon, hinihintay namin ang pagpupunit

ng mga balot ng regalo.

Ang masayang pagbati ng "Maligayang Pasko!"

At ikinakahon naman, ikinukulong, sinasaklot kami

ng iyong mapait na kapalaran.

Ang katotohanan, ipinapaalaala

na magdiriwang kaming mantikain ang mga labi't

'di panawan ng ngiti,

samantalang ikaw, 

basag ang bungo, 

inulila ang kapatid na bunso,

pinagtangis ang nagmamahal na ina,

pinagtiim bagang ang galit na ama

sa isang simpleng katangahan

at kawalang-ingat ng pamahalaan

na umagaw sa masaya mo sanang Pasko.

Ikaw na pauwi lamang mula sa pangangaroling

nang agawan ng hininga.

Manhid ang mundo namin, 

para sa mga tulad mong maliit, Mary Jean.

*Alay kay Mary Jean, 11 taon gulang. Na inagawan ng hininga ng malaking tubo na bumagsak sa kanya, sa ulo, pauwi mula sa pangangaroling noong Disyembre 22, 2010. Isang inosenteng biktima ng katangahan/kawalang-ingat ng MWSS.

Lubid*

mangangahas

patay-buhay kang

mag-aapuhap, magpipilit

abutin, hawakan, kapitan

ang lubid 

na nagdurugtong 

sa iyong pananalig

at sa itim na mukhang nahahapis.

kakapit ka nang mahigpit

kahit ipit

ang baga at ipinagdadamot ang hangin

at agawan ang hininga.

iyon ang iyong panata.

isinasabuhay. mitsa ng pag-asa.

taun-taon.

sinasabing kumakapit tayo sa patalim

sa mga panahon, sa mga pagkakataong nagigipit.

kakapit ka sa patalim.

iisa ang kinis at gaspang

ng patalim at lubid

na nagdurugtong

sa iyong pananalig

at sa itim na mukhang nahahapis.

kumakapit ka sa patalim

dahil hindi ka lubayan ng hagupit ng gipit.

naglalaro

sa buhay at kamatayan ang iyong pananalig.

*Sa Linggo, Enero a-Nueve, Pista ng Nazareno. Isa sa ipinagmamalaking, ipinagyayabang na tradisyon ng mga Pilipino. Na sabi nga ni Ser Stum: taon taon, halos tatlong milyon ang dumadagsang deboto ng Nazareno. sapat na sanang bilang para magtiyak ng mas maayos na Pilipinas. Sapat na sana. Sapat na sana.