parang makikinang na mga perlas at diyamante at mga kuwintas
na ginto sa baul ang hilatsa ng nakalantad na larawan sa kuwadro
ng aking bintana. masinop ang galaw ng mga dahon ng halaman
na di ko alam ang ngalan. ang hangin, may halong kilig kapag
dumadantay sa aking balikat kasabay ang nangangalmot na alinsangan
na aywan kung paano ko ilalarawan. saglit na umawit ang pusang
di ko nakikita, marahil ay nangungusap ng tinik o malansang bituka:
tanghalian na kasi at tiyak na kumakalam na rin ang pusa niyang
sikmura. sa malayo, umuungol-gumagaralgal ang tambutso ng alin-
langang sulong, alinlangang urong ng motorsiklo, saan dadalhin ng gulong
ang tangan nitong nilalang? may balita sa langit: namatay ang isang
lalaki habang madulas ang daan sa highway. sakay ng motorsiklo.
biglang-preno, lumipad sa pagitan ng lupa at papawirin, sapul ang ulo
sa semento, parang kalyong bumuka ang kanyang bungo, sambulat ang dugo.
bagong panganak ang kinakasama, di na inabot ang pasko, wala
nang puwang para sa bagong taon ang kanyang hinabing lungkot.
may balita sa lupa: isang babae sa India ang ginahasa sa bus ng kalalakihang
sabik sa laman sa pagitan ng hita at dignidad. nasaan ang tiwala at pag-asa,
sa pinunit na katawang umiimpis sa paglipas ng mga minuto at oras?
ganito nga ba kabilis ang buhay? ang nakikita kong yaman sa kuwadro
ng aking bintana, sabihin mo sa akin, ay isa lamang bang guniguni?
"Ang Tula, tulad ng tinapay, ay para sa lahat." --Roque Dalton, salin ni Rogelio Ordoñez
Ipinapakita ang mga post na may etiketa na Eksistensya. Ipakita ang lahat ng mga post
Ipinapakita ang mga post na may etiketa na Eksistensya. Ipakita ang lahat ng mga post
Martes, Enero 1, 2013
122112
Mali man, o isang kahibangan, umasa ako sa paglalamat
Ng lupa at semento. Ang pagyanig ng mga pangamba, nag-iiwan
Sa akin ngiti. Dahil hinulma tayo sa takot, sa mga di natin makita,
Sa hindi natin maipaliwanag—ang mga pagtatakda, gaano man
Kahungkag at wala sa hulog, kahit kaunti, kahit munti
Ay lumilikha ng dasal at pagninilay. Kahit pagpisyetahan ito
Ng mga diyaryo at telebisyon, kahit pagputahan ng mga tupa
Ang polemikong tugon sa pagkagunaw, maglalamat at maglalamat
Ang lupa. Salatin ang sariling palad, may kalyong nagbabakbak:
Tanda ng katapusan ng malalambot na haplos sa minamahal.
Mali man, at oo, totoong mali ang umasa sa katapusan
Tulad ng mali rin ang umasa sa himala at tiwala, pakay ko
Pa ring maniwala; matagal nang natapos ang lahat, may lamat ang alamat:
Pagkagunaw ang pag-uulit, katapusan ang pagtiwalag sa bulong ng kasaysayan.
Ng lupa at semento. Ang pagyanig ng mga pangamba, nag-iiwan
Sa akin ngiti. Dahil hinulma tayo sa takot, sa mga di natin makita,
Sa hindi natin maipaliwanag—ang mga pagtatakda, gaano man
Kahungkag at wala sa hulog, kahit kaunti, kahit munti
Ay lumilikha ng dasal at pagninilay. Kahit pagpisyetahan ito
Ng mga diyaryo at telebisyon, kahit pagputahan ng mga tupa
Ang polemikong tugon sa pagkagunaw, maglalamat at maglalamat
Ang lupa. Salatin ang sariling palad, may kalyong nagbabakbak:
Tanda ng katapusan ng malalambot na haplos sa minamahal.
Mali man, at oo, totoong mali ang umasa sa katapusan
Tulad ng mali rin ang umasa sa himala at tiwala, pakay ko
Pa ring maniwala; matagal nang natapos ang lahat, may lamat ang alamat:
Pagkagunaw ang pag-uulit, katapusan ang pagtiwalag sa bulong ng kasaysayan.
Simbang Tabi
Samahan mo siya sa kanyang panata: siyam na madaling-araw ng nagmamadaling
Mga araw, tumatakbo patungo sa sabsaban ng pagkasilang ng banal na sanggol
Sa ilalim ng tala, sa lupain ng Betlehem. Tabihan mo siya sa mahabang upuan na
Inukitan ng kurus, alalayan ang kanyang hiwaga: matang nakapikit at sumasamo
Ng hiling at pagkiling sa kanyang mga naisin. Lumuhod sa tabla ng pagninilay,
Yumukod kasabay ng mga naghahanap ng pagpapala sa loob ng simbahan.
May labing bumuka, bumilog at sumagap ng hangin: may humikab, may humilab
Na antok na ipinapahid ng malamig na simoy ng Amihan. May mga kamay
Na nakalingkis sa balakang, may mga anas ng pagkainip at pananaginip.
Samahan mo siya sa kanyang panata, isang beses sa isang taon, bumabalik siya
Sa tubig na inihilamos sa kanyang bumbunan—katulad mo. Nakikita mo ba
Ang ipinakong mga kamay, ang tadyang na tinatagasan ng dugo, mga paang
Malungkot, ang koronang tinik: nakita mo ba o abala ka sa ilusyon ng madaling-
Araw? Sinamahan mo siya sa kanyang panata at iniwan mo ang sarili sa piling ng kama.
Mga araw, tumatakbo patungo sa sabsaban ng pagkasilang ng banal na sanggol
Sa ilalim ng tala, sa lupain ng Betlehem. Tabihan mo siya sa mahabang upuan na
Inukitan ng kurus, alalayan ang kanyang hiwaga: matang nakapikit at sumasamo
Ng hiling at pagkiling sa kanyang mga naisin. Lumuhod sa tabla ng pagninilay,
Yumukod kasabay ng mga naghahanap ng pagpapala sa loob ng simbahan.
May labing bumuka, bumilog at sumagap ng hangin: may humikab, may humilab
Na antok na ipinapahid ng malamig na simoy ng Amihan. May mga kamay
Na nakalingkis sa balakang, may mga anas ng pagkainip at pananaginip.
Samahan mo siya sa kanyang panata, isang beses sa isang taon, bumabalik siya
Sa tubig na inihilamos sa kanyang bumbunan—katulad mo. Nakikita mo ba
Ang ipinakong mga kamay, ang tadyang na tinatagasan ng dugo, mga paang
Malungkot, ang koronang tinik: nakita mo ba o abala ka sa ilusyon ng madaling-
Araw? Sinamahan mo siya sa kanyang panata at iniwan mo ang sarili sa piling ng kama.
Kapaskuhan
Mga bestidang nilukot ng likot sa pag-indak
At mga halakhak na animo’y sumasaliw sa awiting
Paulit-ulit na kumukudlit sa tainga kong humihiling, kahit
Kaunti, ng pansamantalang katahimikan. Hayaan akong regaluhan
Ng matiwasay na sandali kapiling ang butas na bulsa. Habang
Nahihibang akong nagtatago sa hindi nila makikita,
Nililibang ko ang sarili sa pangangantiyaw at pagpapaunawa:
Ang mga ngiti nila’y katumbas ng kanilang pagkatao, malaon.
Kaya’t pagbigyan ang kanilang layaw sa aginaldong limos
At limos na regalo—ang kabataan nila’y mauuwi sa kapagalan,
Mauuwi sa paghahanap ng puwang sa materyalisadong lipunan
Ng akala at hinala. Hindi ba’t ibinulong mo kagabi, sa pritong
Manok at ispageti: mamasko tayo sa kawalan habang kumakalam
Ang mga bituka ng sanlaksa. Huwag agawin ang ngiti. Huwag sa mga bata.
At mga halakhak na animo’y sumasaliw sa awiting
Paulit-ulit na kumukudlit sa tainga kong humihiling, kahit
Kaunti, ng pansamantalang katahimikan. Hayaan akong regaluhan
Ng matiwasay na sandali kapiling ang butas na bulsa. Habang
Nahihibang akong nagtatago sa hindi nila makikita,
Nililibang ko ang sarili sa pangangantiyaw at pagpapaunawa:
Ang mga ngiti nila’y katumbas ng kanilang pagkatao, malaon.
Kaya’t pagbigyan ang kanilang layaw sa aginaldong limos
At limos na regalo—ang kabataan nila’y mauuwi sa kapagalan,
Mauuwi sa paghahanap ng puwang sa materyalisadong lipunan
Ng akala at hinala. Hindi ba’t ibinulong mo kagabi, sa pritong
Manok at ispageti: mamasko tayo sa kawalan habang kumakalam
Ang mga bituka ng sanlaksa. Huwag agawin ang ngiti. Huwag sa mga bata.
May Mga Mata Tayo Sa Likod
may mga mata tayo sa likod
kaya nga't di tayo nadadapa
na batok ang nangungudngod
may mga mata tayo sa likod
hindi ba ang puyo'y parang mata
ng bagyo, kaya may ilang nalulugod
kapag higit sa isa ang umiikit
sa ibabaw ng ulo ng batang makulit
may mga mata tayo sa likod
pansinin ang mga kutob:
bumabalik tayo sa pinagmulan
nasa likod natin ang mga hinala
at akala sa mga sandaling tulala
may mga mata tayo sa likod
nang higit pa sa harap, nahahagip
natin ang bukas o hinaharap
sa isang iglap ng paglingon
sa likod ng mga nalagas nang panahon
may mga mata tayo sa likod
kaya nga't naroroon ang gulugod
parang isang nakatayong tungkod
na di maaaring mamaluktot, lumuhod
kundi manatiling nakasunod
sa hikayat ng sibilisadong lungsod
kaya nga't may mata tayo sa likod
na higit pa sa mga matang inibabawan
ng noo, dahil oo, ang katiyakan
panginoon natin ang nakaraan:
ang mata natin sa likuran
na di masasaktan ninuman.
(pasintabi kay Macky Serrano Salvador at sa tula niyang "Wala Tayong Mata Sa Likod")
kaya nga't di tayo nadadapa
na batok ang nangungudngod
may mga mata tayo sa likod
hindi ba ang puyo'y parang mata
ng bagyo, kaya may ilang nalulugod
kapag higit sa isa ang umiikit
sa ibabaw ng ulo ng batang makulit
may mga mata tayo sa likod
pansinin ang mga kutob:
bumabalik tayo sa pinagmulan
nasa likod natin ang mga hinala
at akala sa mga sandaling tulala
may mga mata tayo sa likod
nang higit pa sa harap, nahahagip
natin ang bukas o hinaharap
sa isang iglap ng paglingon
sa likod ng mga nalagas nang panahon
may mga mata tayo sa likod
kaya nga't naroroon ang gulugod
parang isang nakatayong tungkod
na di maaaring mamaluktot, lumuhod
kundi manatiling nakasunod
sa hikayat ng sibilisadong lungsod
kaya nga't may mata tayo sa likod
na higit pa sa mga matang inibabawan
ng noo, dahil oo, ang katiyakan
panginoon natin ang nakaraan:
ang mata natin sa likuran
na di masasaktan ninuman.
(pasintabi kay Macky Serrano Salvador at sa tula niyang "Wala Tayong Mata Sa Likod")
Tula Sa Yelong Lumipad At Humantong Sa Noo, Sa Mga Basurang Ikinulong Sa Sako At Sa Mga Tulad Naming Dispalinghado
sinasapian din magkaminsan ng kung anu-anong
kabaliwan ang mga naiinip sa buhay at paghihintay
kaya nga, nang maisipan nating maligo sa alak
at isampay sa hangin ang ginintuang halakhak
hindi natin inihingi ng paumanhin ang gustong
likhain ng ating mga naisin at panalangin
ano nga ba ang awiting umiilanlang habang baliw
tayong nagtatampisaw sa kaligayahan?
hindi natin alam. at sino nga bang makaaalam
kung maging ang lamesitang himlayan ng ating
mga daliri at nakaugnay sa ating bituka at paninimdim
ay basang-basa at basang-basa ang ating kaululan?
ha! ha! ha! ang mga tipaklong sa kalunsunran,
muli na namang nakipagtugmaan sa kawalan
at katuturan. ang experia at nokia, ang lumpia
at sitsirya, ang mga kuwelang pakuwela at sablay
na agenda, ang mga bulong at pagkaburyong, ang yelong
humantong sa noo ng matanglawin! ay! paumanhin!
hindi layunin ang bukol at bituin tulad ng hindi nga natin
kailanman hinihiling ang katiyakan at pag-unlad
sa kasalukuyang pagkakapulong, tayo'y ligaw na baliw
at naghahanap ng iglap na aliw sa punit-punit nating buhay;
gayong payapa tayo nahihimbing sa mga payak na galak
ng mga hininga nating inilingkis sa lansangan
ng sapalaran, ng kapanglawan, hindi tayo mapipigil
sa kabaliwan, kaululan: ang mga mumunting ligaya
ng mga tulad nating nag-uumpukan sa kapayapaan.
kabaliwan ang mga naiinip sa buhay at paghihintay
kaya nga, nang maisipan nating maligo sa alak
at isampay sa hangin ang ginintuang halakhak
hindi natin inihingi ng paumanhin ang gustong
likhain ng ating mga naisin at panalangin
ano nga ba ang awiting umiilanlang habang baliw
tayong nagtatampisaw sa kaligayahan?
hindi natin alam. at sino nga bang makaaalam
kung maging ang lamesitang himlayan ng ating
mga daliri at nakaugnay sa ating bituka at paninimdim
ay basang-basa at basang-basa ang ating kaululan?
ha! ha! ha! ang mga tipaklong sa kalunsunran,
muli na namang nakipagtugmaan sa kawalan
at katuturan. ang experia at nokia, ang lumpia
at sitsirya, ang mga kuwelang pakuwela at sablay
na agenda, ang mga bulong at pagkaburyong, ang yelong
humantong sa noo ng matanglawin! ay! paumanhin!
hindi layunin ang bukol at bituin tulad ng hindi nga natin
kailanman hinihiling ang katiyakan at pag-unlad
sa kasalukuyang pagkakapulong, tayo'y ligaw na baliw
at naghahanap ng iglap na aliw sa punit-punit nating buhay;
gayong payapa tayo nahihimbing sa mga payak na galak
ng mga hininga nating inilingkis sa lansangan
ng sapalaran, ng kapanglawan, hindi tayo mapipigil
sa kabaliwan, kaululan: ang mga mumunting ligaya
ng mga tulad nating nag-uumpukan sa kapayapaan.
Kilanlanin
kilalanin mo ang iyong damdamin
tulad ng pagkakakilala mo sa punit
ng iyong damit o ng pilat sa iyong tuhod
kilalanin mo ang iyong damdamin
tulad ng nililigawang dilag na naglalagi
sa likod ng mga anino o ng mga awitan
sa loob ng iyong mga tainga sa tuwinang
may rubdob sa gitna ng iyong paghinga
kilalanin mo ang iyong damdamin
tulad ng musmos na alam ang kahulugan
ng katanghalian o tulad ng matandang
tiyak ang ritmo ng kaskas ng walis-
tingting sa mga umagang isinisilang
kilalanin mo ang iyong damdamin
ang mga kalungkuta'y kumot na nakasakal
sa iyong leeg, na sumasagka sa gusto
mong ihantad na ngiti at ang galak
na halakhak ay minsang nagsasabwatang
pingkiang magtitirik ng apoy sa iyong
mga ulilang gabi ng guni-guni
kilalanin mo ang iyong sarili
kilala ka ng iyong sarili
tulad ng pagkakakilala mo sa punit
ng iyong damit o ng pilat sa iyong tuhod
kilalanin mo ang iyong damdamin
tulad ng nililigawang dilag na naglalagi
sa likod ng mga anino o ng mga awitan
sa loob ng iyong mga tainga sa tuwinang
may rubdob sa gitna ng iyong paghinga
kilalanin mo ang iyong damdamin
tulad ng musmos na alam ang kahulugan
ng katanghalian o tulad ng matandang
tiyak ang ritmo ng kaskas ng walis-
tingting sa mga umagang isinisilang
kilalanin mo ang iyong damdamin
ang mga kalungkuta'y kumot na nakasakal
sa iyong leeg, na sumasagka sa gusto
mong ihantad na ngiti at ang galak
na halakhak ay minsang nagsasabwatang
pingkiang magtitirik ng apoy sa iyong
mga ulilang gabi ng guni-guni
kilalanin mo ang iyong sarili
kilala ka ng iyong sarili
Wheelchair
mahigpit
ang pagkakakapit niya
sa maligamgam na bakal,
ang kanyang kakulangan:
mga paang pinanawan
ng pandama,
balakang na alipin
ng pagkakagupo
sa kutson
na walang anino
plastado
sa karsel
ng de-gulong niyang daigdig,
hindi matugunan
ng langit
ang kanyang hiling:
na ang paghihirap
nawa'y suklian na lamang
ng iglap na hinga
ng pamamayapa
bagkus,
sumpang ibinayubay
sa kanyang balikat
ang pagkalugmok
sa de-gulong niyang daigdig
pagkakakulong
sa de-tulak niyang pananalig
inip,
habang waring mabukadkad
na mirasol
ang mga labing sumasagi
sa kanyang balintataw
mga punyal itong
sumasakmal sa
sa pait ng kalagayan:
mga naising nalusaw,
mga guhong layunin,
at pangarap na nahimpil,
natigil
magkagayunman,
ayaw niyang alayan
ng luha
ang kanyang trahedya,
ang kanyang sarili...
sinalo ng maligasgas
na semento
ang ihi niyang naglandas
sa kutson,
sa bakal,
sa gulong
ng plastado niyang
daigdig.
ang pagkakakapit niya
sa maligamgam na bakal,
ang kanyang kakulangan:
mga paang pinanawan
ng pandama,
balakang na alipin
ng pagkakagupo
sa kutson
na walang anino
plastado
sa karsel
ng de-gulong niyang daigdig,
hindi matugunan
ng langit
ang kanyang hiling:
na ang paghihirap
nawa'y suklian na lamang
ng iglap na hinga
ng pamamayapa
bagkus,
sumpang ibinayubay
sa kanyang balikat
ang pagkalugmok
sa de-gulong niyang daigdig
pagkakakulong
sa de-tulak niyang pananalig
inip,
habang waring mabukadkad
na mirasol
ang mga labing sumasagi
sa kanyang balintataw
mga punyal itong
sumasakmal sa
sa pait ng kalagayan:
mga naising nalusaw,
mga guhong layunin,
at pangarap na nahimpil,
natigil
magkagayunman,
ayaw niyang alayan
ng luha
ang kanyang trahedya,
ang kanyang sarili...
sinalo ng maligasgas
na semento
ang ihi niyang naglandas
sa kutson,
sa bakal,
sa gulong
ng plastado niyang
daigdig.
De-kahon
sagka kapagdaka ang akala
sa mga hinala at himala
kapag umulan ng palaka
at ang apoy ay dilang tulala;
walang pagpapala
kundi tula: mga salitang
hubad sa gawa, mga mumunting
tugon sa daigdig ng pugon
at puson, disilusyon, de-kahon.
sa mga hinala at himala
kapag umulan ng palaka
at ang apoy ay dilang tulala;
walang pagpapala
kundi tula: mga salitang
hubad sa gawa, mga mumunting
tugon sa daigdig ng pugon
at puson, disilusyon, de-kahon.
Kadena
kaninang pananghalian, naalaala kita, Angelo Malbas
paanong hindi? gayong ang mga tutong sa bahaw
kong kanin ay nag-anyong mga paa mong nagsa-uling
sa tadyang ng poste habang nakalingkis ang kadenang
nagsilbing rehas mo't bartolina.
ano ang pakiramdam ng nakikipagbuno sa mga dila ng apoy,
Angelo? ito ba'y katulad lamang ng kagat sa batok
ng tirik na araw sa katanghalian? ito ba'y katulad lamang
ng kalmot sa dila sa masungit na kape? o ito ba'y katulad
din ng dilim na binadyaang sakupin ng liwanag ng kandila?
ito ba, Angelo, ay higit pa sa aking mga akala?
kaninang hapunan, naisip kita, Angelo Malbas
paanong hindi? gayong ang sabaw sa tinolang manok
ay umalon at animo'y gustong kumawala sa mangkok,
tulad ng maliligalig na tubig na nagpasasa sa pagkitil
ng mga dilang sa iyo'y nagpiyesta. humalakhak ka ba,
Angelo, nang marinig mo ang awit ng mga sirena? gaano
mo natiyak ang kaligtasan sa wisik ng bendita?
nabatid mo ba ang katapusan sa pilas ng posteng
nagsilbi mong sandigan? o hiniling mong malusaw
ang kadena sa iyong paa kalakip ng tiwalang hindi
karamay ang iyong laman at buto? ano ang amoy
ng natutupok na pag-asang iyong nakaulayaw, Angelo?
bukas, kinaumagahan, makikilala kita, Angelo Malbas
at bakit hindi? gayong ang pagkakabasag ng tumpok
ng sinangag sa naglamat kong plato'y magpapagunita
ng marurupok na pundasyon ng pag-unawa
sa mga tulad mong walang batid sa normal na daigdig.
katulad mo'y hindi kami humahalakhak nang walang
dahilan at hindi lumuluha nang walang kaalaman,
dahil tiyak sa amin ang lahat, tiyak ang mga damdamin
at tiyak ang pagkilala sa mali at malisya, sa mga tama
at patama. ngunit, Angelo,
wala kaming ibang alam gawin kundi pagdudahan
ang mga dalisay sa mundo, ang tulad mo, ang inosente
mong kawalan, ang lihis mong pagdantay sa reyalidad
na sa amin ay isang kabaliwan
na dapat matupok.
paanong hindi? gayong ang mga tutong sa bahaw
kong kanin ay nag-anyong mga paa mong nagsa-uling
sa tadyang ng poste habang nakalingkis ang kadenang
nagsilbing rehas mo't bartolina.
ano ang pakiramdam ng nakikipagbuno sa mga dila ng apoy,
Angelo? ito ba'y katulad lamang ng kagat sa batok
ng tirik na araw sa katanghalian? ito ba'y katulad lamang
ng kalmot sa dila sa masungit na kape? o ito ba'y katulad
din ng dilim na binadyaang sakupin ng liwanag ng kandila?
ito ba, Angelo, ay higit pa sa aking mga akala?
kaninang hapunan, naisip kita, Angelo Malbas
paanong hindi? gayong ang sabaw sa tinolang manok
ay umalon at animo'y gustong kumawala sa mangkok,
tulad ng maliligalig na tubig na nagpasasa sa pagkitil
ng mga dilang sa iyo'y nagpiyesta. humalakhak ka ba,
Angelo, nang marinig mo ang awit ng mga sirena? gaano
mo natiyak ang kaligtasan sa wisik ng bendita?
nabatid mo ba ang katapusan sa pilas ng posteng
nagsilbi mong sandigan? o hiniling mong malusaw
ang kadena sa iyong paa kalakip ng tiwalang hindi
karamay ang iyong laman at buto? ano ang amoy
ng natutupok na pag-asang iyong nakaulayaw, Angelo?
bukas, kinaumagahan, makikilala kita, Angelo Malbas
at bakit hindi? gayong ang pagkakabasag ng tumpok
ng sinangag sa naglamat kong plato'y magpapagunita
ng marurupok na pundasyon ng pag-unawa
sa mga tulad mong walang batid sa normal na daigdig.
katulad mo'y hindi kami humahalakhak nang walang
dahilan at hindi lumuluha nang walang kaalaman,
dahil tiyak sa amin ang lahat, tiyak ang mga damdamin
at tiyak ang pagkilala sa mali at malisya, sa mga tama
at patama. ngunit, Angelo,
wala kaming ibang alam gawin kundi pagdudahan
ang mga dalisay sa mundo, ang tulad mo, ang inosente
mong kawalan, ang lihis mong pagdantay sa reyalidad
na sa amin ay isang kabaliwan
na dapat matupok.
Gitna
gumagapang ang mga ulap sa langit
tulad ng sanggol sa papag,
saan mapapadpad ang mga ito
kundi sa kabilang dako ng langit
maaaring sa ibabaw ng inyong bubong
maaaring sa silong ng bundok
sa hilaga o timog
maaaring mananatiling nakahiga
sa latag ng kalawakan
sa tuldok nitong pinagpakuan
mababasag ang mga ulap, malaon
at tulad ng mailap na pagkakataon
katulad mong hahatiran
ko ng lumilipad na halik
sa siksikang paliparan ng matatayog
na pangarap
mababasag ang magkatalik
nating mga daliri
ang mangungulila nating sarili
tulad ng sanggol sa papag,
saan mapapadpad ang mga ito
kundi sa kabilang dako ng langit
maaaring sa ibabaw ng inyong bubong
maaaring sa silong ng bundok
sa hilaga o timog
maaaring mananatiling nakahiga
sa latag ng kalawakan
sa tuldok nitong pinagpakuan
mababasag ang mga ulap, malaon
at tulad ng mailap na pagkakataon
katulad mong hahatiran
ko ng lumilipad na halik
sa siksikang paliparan ng matatayog
na pangarap
mababasag ang magkatalik
nating mga daliri
ang mangungulila nating sarili
Gitna
magtiwala ka, kung sasabihin kong pinakamapalad
ka sa lahat maliban sa hangin at tubig
kanan kang may masasandalan
sa alanganing sandali ng pagkakangalay
at kaliwa kang may mapagpapatungan
ng mga brasong nasumpungan ang kapagalan
samantalang ako, nag-iisa sa sarili kong mundong paikot
sa sarili kong mundo ng atraksyon at atensyon
sa sarili kong mundo ng kalungkutan
sa sarili kong mundo ng pagkakapako
habang lumalayo, lumalaon, humihiwilay
ang nagmumula sa akin
naiiwan ako
kapiling ang aking sarili
kapiling ang espasyong di ko na maabot, maaabot.
ka sa lahat maliban sa hangin at tubig
kanan kang may masasandalan
sa alanganing sandali ng pagkakangalay
at kaliwa kang may mapagpapatungan
ng mga brasong nasumpungan ang kapagalan
samantalang ako, nag-iisa sa sarili kong mundong paikot
sa sarili kong mundo ng atraksyon at atensyon
sa sarili kong mundo ng kalungkutan
sa sarili kong mundo ng pagkakapako
habang lumalayo, lumalaon, humihiwilay
ang nagmumula sa akin
naiiwan ako
kapiling ang aking sarili
kapiling ang espasyong di ko na maabot, maaabot.
Ang Mga Hangal Ng Kapayapaan Sa Kalye Camba, Isang Gabi't Madaling Araw
kamangha-manghang kakayahan ang pagtalunton
sa bituka ng Maynila--ang mga sikot at ikot, baluktot
at simangot ng mga lansangan, eskinita't kalyehon--
at taglay nila ang mapa at inisasyon, ang katutubong
simbuyong hindi magpapabaligtad sa kanilang mga damit,
waring mga manlalayag sa gitna ng walang ngalang karagatan:
makauuwi sa paroroonan, makayayapak sa lupa
nang buo ang sarili at ganap ang mithing lakbayin
ang kapatagan.
---
ang kasaysayan ng Tundo ay nasasalamin sa mga plastik
na nagliliparan sa tuwinang naglalaro ang hangin.
ang kasaysayan nito'y nakabalangkas sa mga berdeng
larawan at letra sa mga hantad na katawan ng mga lalaking
alipin ng kanto at eskinita, ng mga sipol at inuman, ng mga
away at hulagway ng pekpek shorts at pulang lipistik.
ang kasaysayan ng Tundo ay kasaysayan sa baluktot
nitong kahulugan sa mga pahina ng diyaryo at telebisyon.
ang kasaysayan ay monopolyong inaari ng mga guni-guni
at pagmumuni ng mga makasusugpong ng siglo at milenyo
sa kanilang buong ganid na angkan. pagkat ang kasaysayan
ay kait at said sa ulirat ng nagtakda nitong maliliit:
silang bahagi sa digmaan at pagkawasak,
silang bahagi ng tiwasay
at pagbubuo.
---
sa kanto ng Coral at Quezon St., nag-abang si M upang
aking sunduin (bakit nga ba kung gabi'y kailangan pang
gumayak at magganyak ng alitaptap?)
sa kaunting lakad, makikilala ng iyong talampakan
ang init ng semento
at ang busina ng dyip ay hudyat
ng pagdating. inabangan namin si E sa kanto
ng Pacheco, sa tapat ng Generics Pharmacy.
lantad ang Lantad na paglalantad ng hindi mahubad
na sining sa luntian nitong damit--nagbabadya
ang nag-aabang na samyo ng kapayapaan
sa Kalye Camba, naiinip, naiinip!
---
sino ang dapat sisihin sa kalagayang nagsasadlak sa atin
sa maling panahon, sa maling pagkakataon?
---
ginisang repolyo
talong at bagoong
longganisa
kaning hindi na umaaso
mga plato
kutsara at tinidor
at sikmurang kailangang lamanan
upang ang sabak sa talim
ng alak ay hindi mag-iiwan
ng bangibing larawan sa tabi-tabi:
ang ginisang repolyo
talong at bagoong
longganisa
kaning hindi umaaso
at mga pulutaning
magsasamyo ng pandidiri
sa mga magdaraan.
---
tinotoldahan ang mga bisita sa Tundo:
ang balak na status ni E sa Facebook.
---
ang kapayapaan ay sumakanya,
kay J,
tugon:
at sumainyo rin.
itaas natin ang pamantayan
sa pagkaliyo,
tugon:
itinaas
na namin sa pagbabakasali.
---
walang mukha ang kalungkutan kahit sa rurok nitong anyo,
tulad ng,
walang tinig ang ligayang nakakulong sa sarili.
---
saan umuuwi ang tula
matapos nitong maglakbay?
---
maraming talakay ang inihain at nakain sa ibabaw
ng kuwadradong dilaw na lamesita:
si Charles Bukowski at kung paanong ang henyo
ay hindi henyo at ang henyo'y mananatiling henyo;
ang alak at ang masasamang balak ng kawalan
sa bulsang pinanawan ng laman; si e.e. cummings
at ang kanyang "r-p-o-p-h-e-s-s-a-g-r"; si Sylvia Plath
at ang kanyang maalindog na Confessional style
in the mood of suicidal tendencies; kung paanong
si Ricky ang pinakamahusay na manunulat sa buong
sanlibutan; at ang Agos sa Disyerto'y aagos
at aagos sa kunsaan man nitong mararating kahit
pa sabihin kailangan nang ibaon at hayaan
ang kanilang kamandag sa pahina ng kasaysayan;
ang teorya ay teorya at ang praktika ay teoryang
may patutuguhan; at ang UP ay toreng garing
ng mga mapagpanggap; ang akademya sa sarili
nitong anyo ay bulok na tinapay sa microwave oven;
ang didactic ay di deductive; magica objectiva;
Ars Poetica shitty shit shit sa ipat ni J;
organikong talino ang karanasan; EMR at ang husay;
ang dekada 30 at ang pagsusunog ng mga lumang aklat
Plaza Moriones upang patuluyin ang modernismo;
ang buhay bilang buhay na hulagway ng mga humihingang
mga bagay at ang interkoneksyon ng mga ito sa isa't isa;
self-identifier! self-identify! self! identity!; si M at
ang kanyang pusong ayaw ipanakaw; si E at
ang di matapus-tapos na pagkakalkula ng grado
ng mga mag-aaral; at ako, ang walang kamatayang ako
sa aking daigdig ng tula.
---
inihahatid sa hantungan ang bawat paglalakbay.
---
ang bituka'y may sadyang balangkas upang pakibagayan
ng mga ilalaman at ang mga manunulat at ang kanilang
mga talampaka'y una nang
nakatiyak ng paraan: maglakad pabalik sa umpisa.
---
at naroroon pa rin ang mga kaluluwang hindi pinatutulog ng basura,
tulad ng mga kaluluwang di pagpahingahin ng mga gulong at pedal,
tulad ng mga gulay na nabubulok sa gilid ng bangketa, tulad ng Cluster
Bldg. na mistulang higanteng uling sa pusod ng Divisoria, tulad
ng mga humuhukay ng kayamanan sa burol ng plastik, papel at putik,
tulad ng mga paa kong unti-unti nang sumasakit, tulad ng antok
sa mga mata ni M, tulad ng mga asong tila monghe sa kagubatan
ng lungsod, tulad ng mga nagsisimulang magsimula ng umaga, tulad
mo at tulad nilang nahihimbing pa sa lilim ng liwayway
---
pamamaalam at pagtitiyak ng kaligtasan
ang isa sa dila ng apoy na nagngangalang, pagkakaibigan.
---
pauwi, mag-isa kong tinunton ang kilala ko nang bitukang-lansangan,
bulok at hindi, nitong lupain nina Sakay at Bonifacio, Lualhati at Amado.
at hinding-hindi ako matatakot sa dilim at patalim; ilusyon at haka-haka
ang nakatanim sa iyong realidad.
---
hinihintay ako ng unan, hinihintay ako ng himlayan
at habang nag-iinat na ang umaga,
nagsisimula pa lamang ang aking pahinga.
---
tula ang bula ng malamig na serbesa.
sa bituka ng Maynila--ang mga sikot at ikot, baluktot
at simangot ng mga lansangan, eskinita't kalyehon--
at taglay nila ang mapa at inisasyon, ang katutubong
simbuyong hindi magpapabaligtad sa kanilang mga damit,
waring mga manlalayag sa gitna ng walang ngalang karagatan:
makauuwi sa paroroonan, makayayapak sa lupa
nang buo ang sarili at ganap ang mithing lakbayin
ang kapatagan.
---
ang kasaysayan ng Tundo ay nasasalamin sa mga plastik
na nagliliparan sa tuwinang naglalaro ang hangin.
ang kasaysayan nito'y nakabalangkas sa mga berdeng
larawan at letra sa mga hantad na katawan ng mga lalaking
alipin ng kanto at eskinita, ng mga sipol at inuman, ng mga
away at hulagway ng pekpek shorts at pulang lipistik.
ang kasaysayan ng Tundo ay kasaysayan sa baluktot
nitong kahulugan sa mga pahina ng diyaryo at telebisyon.
ang kasaysayan ay monopolyong inaari ng mga guni-guni
at pagmumuni ng mga makasusugpong ng siglo at milenyo
sa kanilang buong ganid na angkan. pagkat ang kasaysayan
ay kait at said sa ulirat ng nagtakda nitong maliliit:
silang bahagi sa digmaan at pagkawasak,
silang bahagi ng tiwasay
at pagbubuo.
---
sa kanto ng Coral at Quezon St., nag-abang si M upang
aking sunduin (bakit nga ba kung gabi'y kailangan pang
gumayak at magganyak ng alitaptap?)
sa kaunting lakad, makikilala ng iyong talampakan
ang init ng semento
at ang busina ng dyip ay hudyat
ng pagdating. inabangan namin si E sa kanto
ng Pacheco, sa tapat ng Generics Pharmacy.
lantad ang Lantad na paglalantad ng hindi mahubad
na sining sa luntian nitong damit--nagbabadya
ang nag-aabang na samyo ng kapayapaan
sa Kalye Camba, naiinip, naiinip!
---
sino ang dapat sisihin sa kalagayang nagsasadlak sa atin
sa maling panahon, sa maling pagkakataon?
---
ginisang repolyo
talong at bagoong
longganisa
kaning hindi na umaaso
mga plato
kutsara at tinidor
at sikmurang kailangang lamanan
upang ang sabak sa talim
ng alak ay hindi mag-iiwan
ng bangibing larawan sa tabi-tabi:
ang ginisang repolyo
talong at bagoong
longganisa
kaning hindi umaaso
at mga pulutaning
magsasamyo ng pandidiri
sa mga magdaraan.
---
tinotoldahan ang mga bisita sa Tundo:
ang balak na status ni E sa Facebook.
---
ang kapayapaan ay sumakanya,
kay J,
tugon:
at sumainyo rin.
itaas natin ang pamantayan
sa pagkaliyo,
tugon:
itinaas
na namin sa pagbabakasali.
---
walang mukha ang kalungkutan kahit sa rurok nitong anyo,
tulad ng,
walang tinig ang ligayang nakakulong sa sarili.
---
saan umuuwi ang tula
matapos nitong maglakbay?
---
maraming talakay ang inihain at nakain sa ibabaw
ng kuwadradong dilaw na lamesita:
si Charles Bukowski at kung paanong ang henyo
ay hindi henyo at ang henyo'y mananatiling henyo;
ang alak at ang masasamang balak ng kawalan
sa bulsang pinanawan ng laman; si e.e. cummings
at ang kanyang "r-p-o-p-h-e-s-s-a-g-r"; si Sylvia Plath
at ang kanyang maalindog na Confessional style
in the mood of suicidal tendencies; kung paanong
si Ricky ang pinakamahusay na manunulat sa buong
sanlibutan; at ang Agos sa Disyerto'y aagos
at aagos sa kunsaan man nitong mararating kahit
pa sabihin kailangan nang ibaon at hayaan
ang kanilang kamandag sa pahina ng kasaysayan;
ang teorya ay teorya at ang praktika ay teoryang
may patutuguhan; at ang UP ay toreng garing
ng mga mapagpanggap; ang akademya sa sarili
nitong anyo ay bulok na tinapay sa microwave oven;
ang didactic ay di deductive; magica objectiva;
Ars Poetica shitty shit shit sa ipat ni J;
organikong talino ang karanasan; EMR at ang husay;
ang dekada 30 at ang pagsusunog ng mga lumang aklat
Plaza Moriones upang patuluyin ang modernismo;
ang buhay bilang buhay na hulagway ng mga humihingang
mga bagay at ang interkoneksyon ng mga ito sa isa't isa;
self-identifier! self-identify! self! identity!; si M at
ang kanyang pusong ayaw ipanakaw; si E at
ang di matapus-tapos na pagkakalkula ng grado
ng mga mag-aaral; at ako, ang walang kamatayang ako
sa aking daigdig ng tula.
---
inihahatid sa hantungan ang bawat paglalakbay.
---
ang bituka'y may sadyang balangkas upang pakibagayan
ng mga ilalaman at ang mga manunulat at ang kanilang
mga talampaka'y una nang
nakatiyak ng paraan: maglakad pabalik sa umpisa.
---
at naroroon pa rin ang mga kaluluwang hindi pinatutulog ng basura,
tulad ng mga kaluluwang di pagpahingahin ng mga gulong at pedal,
tulad ng mga gulay na nabubulok sa gilid ng bangketa, tulad ng Cluster
Bldg. na mistulang higanteng uling sa pusod ng Divisoria, tulad
ng mga humuhukay ng kayamanan sa burol ng plastik, papel at putik,
tulad ng mga paa kong unti-unti nang sumasakit, tulad ng antok
sa mga mata ni M, tulad ng mga asong tila monghe sa kagubatan
ng lungsod, tulad ng mga nagsisimulang magsimula ng umaga, tulad
mo at tulad nilang nahihimbing pa sa lilim ng liwayway
---
pamamaalam at pagtitiyak ng kaligtasan
ang isa sa dila ng apoy na nagngangalang, pagkakaibigan.
---
pauwi, mag-isa kong tinunton ang kilala ko nang bitukang-lansangan,
bulok at hindi, nitong lupain nina Sakay at Bonifacio, Lualhati at Amado.
at hinding-hindi ako matatakot sa dilim at patalim; ilusyon at haka-haka
ang nakatanim sa iyong realidad.
---
hinihintay ako ng unan, hinihintay ako ng himlayan
at habang nag-iinat na ang umaga,
nagsisimula pa lamang ang aking pahinga.
---
tula ang bula ng malamig na serbesa.
Bentilador
may puyo kang kaya kong titigan nang higit
pa sa lalakbayin ng kasaysayang di pa
nabubuo, parang mirasol na nakamanman
sa araw; ang mga dila mo lamang
ang ayaw kong ipanamnam sa aking mga mata,
pagkat naliliyo ako, ibinabalik sa mga alaalang
binura, nabura at mabubura;
ang garalgal ng iyong pag-iral bilang
tagapagsaboy ng kontroladong hangin
ay higit pa sa musikang nananalaytay
sa madaling-araw, higit pa sa mga Mahler at Bach,
higit sa awitin ng ulilang ibon sa ulilang parang
sa ulilang nayon;
at kailangan kong umahon sa iyong ilusyon,
lamunin mo man ang nananalaktak kong pawis,
makina ka pa ring hindi pagbibigyan ng panahon,
kaya't kailangan kong dumalangin sa naiinip na hangin:
ang organikong hiningang kailangan kong hawiin.
pa sa lalakbayin ng kasaysayang di pa
nabubuo, parang mirasol na nakamanman
sa araw; ang mga dila mo lamang
ang ayaw kong ipanamnam sa aking mga mata,
pagkat naliliyo ako, ibinabalik sa mga alaalang
binura, nabura at mabubura;
ang garalgal ng iyong pag-iral bilang
tagapagsaboy ng kontroladong hangin
ay higit pa sa musikang nananalaytay
sa madaling-araw, higit pa sa mga Mahler at Bach,
higit sa awitin ng ulilang ibon sa ulilang parang
sa ulilang nayon;
at kailangan kong umahon sa iyong ilusyon,
lamunin mo man ang nananalaktak kong pawis,
makina ka pa ring hindi pagbibigyan ng panahon,
kaya't kailangan kong dumalangin sa naiinip na hangin:
ang organikong hiningang kailangan kong hawiin.
Bubog-pawis, Tipak Ng Lumad, Karit At Sambalilo
ang bubog-pawis sa kaniyang noo'y kanin sa iyong hapag
ang tipak ng lumad sa talampaka't palad--tinapay, tinapay
ang karit sa kaniyang balakang, seguridad ng iyong sikmura
ang sambalilong sira'y plato mong hindi hubad sa gutom
kung bakit kailangan nilang pagdusahan ang kanilang katuturan
na damitan ang iyong hapag-kainan, at handog mo'y bala't limusan.
ang tipak ng lumad sa talampaka't palad--tinapay, tinapay
ang karit sa kaniyang balakang, seguridad ng iyong sikmura
ang sambalilong sira'y plato mong hindi hubad sa gutom
kung bakit kailangan nilang pagdusahan ang kanilang katuturan
na damitan ang iyong hapag-kainan, at handog mo'y bala't limusan.
Ang Kawalan
nakangangang mangkok ang buwan
at mga bubog ng basag na baso
ang mga bituin
sa langit,
mas madilim ang kalyeng kilala
ng aking talampakan kaysa noon,
parang balahibo ng dagang nginangatngat
ang kawalan, matalim na nakamasid
sa mga kaluluwang alipin ng gabi,
tulad ko
--talagang mas madilim
ang gabi tuwing Nobyembre,
kung bakit nga ba sila nangatitirik
ng kandila, kung bakit ang mga santo
at kaluluwa'y kumakaway sa pahina
ng Nobyembre
pilipit na sikmura at balisang guniguni,
gusto kong itaob ang mangkok na buwan
--marahil ay may kung anong mangunguya
ang aking panagimpan,
o kainin ang bubog na mga bituin,
tulad ng lalaking gumagawa nito
at itinatago ang sakit
sa harap ng madla,
kasabay ng masigabong tuwa.
at mga bubog ng basag na baso
ang mga bituin
sa langit,
mas madilim ang kalyeng kilala
ng aking talampakan kaysa noon,
parang balahibo ng dagang nginangatngat
ang kawalan, matalim na nakamasid
sa mga kaluluwang alipin ng gabi,
tulad ko
--talagang mas madilim
ang gabi tuwing Nobyembre,
kung bakit nga ba sila nangatitirik
ng kandila, kung bakit ang mga santo
at kaluluwa'y kumakaway sa pahina
ng Nobyembre
pilipit na sikmura at balisang guniguni,
gusto kong itaob ang mangkok na buwan
--marahil ay may kung anong mangunguya
ang aking panagimpan,
o kainin ang bubog na mga bituin,
tulad ng lalaking gumagawa nito
at itinatago ang sakit
sa harap ng madla,
kasabay ng masigabong tuwa.
Bulong
karugtong ng bawat niyang bulong
ang hiling na marinig ito, kahit
sa pinakamahina nitong usal.
mahilig siyang bumulong. bulong
sa bumbong ng kawayan. bulong
sa gulong. bulong sa puto bumbong.
bulong sa lumang barong. bulong
sa tulirong kanlong ni Aling Chayong.
bulong sa sumpong at galunggong.
bulong sa utong. bulong sa urong.
bulong sa sulong.
bumubulong siya dahil di niya kayang
sumigaw. dahil ang sigaw sa kaniya'y
napakababaw. parang lugaw na walang
sabaw. uhaw na balaraw. bugaw
at ampaw. ligaw na pagka-uhaw. parang
Cubao na walang taong-ligaw. kalabaw
na nakapingkaw. haw haw de kurimao.
bow wow wow. daw at raw.
ang bulong niyang takot sa sigaw,
ay alulong na sumasayaw
sa papawirin, papawi
ng dilim.
ang hiling na marinig ito, kahit
sa pinakamahina nitong usal.
mahilig siyang bumulong. bulong
sa bumbong ng kawayan. bulong
sa gulong. bulong sa puto bumbong.
bulong sa lumang barong. bulong
sa tulirong kanlong ni Aling Chayong.
bulong sa sumpong at galunggong.
bulong sa utong. bulong sa urong.
bulong sa sulong.
bumubulong siya dahil di niya kayang
sumigaw. dahil ang sigaw sa kaniya'y
napakababaw. parang lugaw na walang
sabaw. uhaw na balaraw. bugaw
at ampaw. ligaw na pagka-uhaw. parang
Cubao na walang taong-ligaw. kalabaw
na nakapingkaw. haw haw de kurimao.
bow wow wow. daw at raw.
ang bulong niyang takot sa sigaw,
ay alulong na sumasayaw
sa papawirin, papawi
ng dilim.
Uroborus
Parang tuliro,
inaabot ng aso
ang kaniyang buntot.
Paikut-ikot,
sinakmal niyang waring kaaway
ang kakawag-kawag
na karugtong.
Isang ulol na alulong,
naglaho ang aso--nagsahangin,
nagmilagro.
inaabot ng aso
ang kaniyang buntot.
Paikut-ikot,
sinakmal niyang waring kaaway
ang kakawag-kawag
na karugtong.
Isang ulol na alulong,
naglaho ang aso--nagsahangin,
nagmilagro.
Esperma
iniiwan mo kami sa harap ng pinto,
minsang may kasama, minsang nag-iisa
kani-kaniyang diskarte kung paano
sumayaw: magpandanggo sa hangin
isang digmaang kailangan naming harapin
habang binibilang ang bawat hininga
habang namumugto ang aming pustura,
kaming itinundos sa ngalan ng namayapa
kailangang kumapit sa mitsa, kailangang
sinupin ang maalab na luha, pagkat
paparating na ang nagbabadyang ihip
ng mga batang naghihintay sa aming pagkainip.
minsang may kasama, minsang nag-iisa
kani-kaniyang diskarte kung paano
sumayaw: magpandanggo sa hangin
isang digmaang kailangan naming harapin
habang binibilang ang bawat hininga
habang namumugto ang aming pustura,
kaming itinundos sa ngalan ng namayapa
kailangang kumapit sa mitsa, kailangang
sinupin ang maalab na luha, pagkat
paparating na ang nagbabadyang ihip
ng mga batang naghihintay sa aming pagkainip.
Mag-subscribe sa:
Mga Post (Atom)