Sabi ng isang makata: Walang sinuman ang ligtas sa ilalim ng langit.*
Siguro nga. Pansinin kung paano kumakalas sa katawan ang mga hininga
Sa iglap na sandali ng pagkakalingat, o kawalang ingat, o kahit
Ng mga pag-iingat na sinusuklian ng panunumbat—sinisibat, gumugulantang
Kahit sa pinakamaiingay na pagtitipon ang isang batang sinalo ng semento
Sa gitna ng mga naghuhuramentadong tradisyon ng salubong at protesta
Sa malas na hula, parang naudlot na pagkukulay nang mabakli ang krayola.
At namalas, sa kamalas-malasan, ng laksa-laksang inakit
Ng pailaw at sayawan ang dugo sa kanilang mga kamay.
Sino nga ba ang ligtas sa ilalim ng langit?
Ang mga bato, tinatapyasan ng ulan sa mahabang pagdantay.
Ang mga dahon, kinakatasan ng pagpapala ng kunot-noong araw.
Ang mga puno, kinakalbo ng hangin-hininga ng nababasag na ulap.
Ang mga lupa, sumasalo ng bigat ng mga damdamin at paghahanap.
Sino kung gayon ang ligtas sa ilalim ng langit? Marahil, wala nga, wala marahil.
Maaaring ikaw ang sumalo ng tingga na nagtago sa usok
At bumulusok, nakatutok sa tuktok ng iyong ulo o sa batok
Na pinasasakit ng kolesterol sa balat ng lechon at manok, ikaw ang biktima.
Maaring siya naman ang salarin, na inaaliw ang sarili sa pag-usal ng dasal:
Nawa’y itakwil ng bigas at baryang isinaboy, ng mga bilog na prutas at belekoy
Ang malas sa paligid at suluk-sulok ng tahanang nagsusumamo sa pag-unlad.
O maaaring ako, ang salarin at biktima, at wala kang tulang mababasa
Mula sa akin, at wala ka naman talagang binabasa sa kasalukuyan
Kundi bula at hinala at mga alaalang kalilimutan ng panahon.
Dahil hindi ka ligtas sa ilalim ng langit—ano ang bago sa bagong taon?
Katulad ba ni Stephanie, tinamaan ka ng ligaw na balang hindi nagbaligtad ng damit
Kaya nga’t naligaw at napiit sa mumunting katawan; katulad ni Stephanie,
Ikinahon ka ba sa lumalangitngit na kuwadrong daigdig ng walang saysay na ngitngit?
Katulad mo ba silang tinatakasan ng bait? Oo, wala nga’ng ligtas sa ilalim ng langit—
Kahit mga damdaming umaasam, pinupunit; maski kamusmusa’y ipinagkakait.
(*pasintabi sa linyang “No one is safe under heaven.” ni Mark Angeles
at sa kanyang tulang Full Metal Jacket.)
Linggo, Marso 10, 2013
Si Johnny, Iyong Aktibista, Iyong Hinuli Isang Gabi
Mabait pong bata ‘yang si Johnny, mahusay raw sa eskuwela, sabi-sabi.
Lalo na sa Math saka History. Lagi rin pong kasama sa top ng klase.
Ewan kung bakit nga ba hinuli ng mga mamang diretso ang likod, isang gabi.
Wala naman pong bisyo ‘yan maliban sa kompyuter. Dito kasi
Sa amin, uso ang Piso Net; maghuhulog ng piso, makakalarga na sa FB
O sa mga Dota-dota at iba pa. Pero ‘yan pong si Johnny, iba po ang hilig.
1st college pa lang po iyan, kumukuha ng Sociology, ang mga binabasa, di ko makalahig.
May nakita po ako, isang araw, Pinoy Weekly ang nakalagay. Tapos isa pa, PADEPA.
Meron ding, PKP ba ‘yun? Saka mga website na panay kamao saka puro pula.
Madalas po, pag nakikita ko s’ya, may picture na iniiba, Photoshop tawag doon, di ba?
Di ‘yan masalita si Johnny. Wala nga’ng kaibigan na malapit, kaya sa sulok ‘yan palagi.
Dito ‘yan palagi sa shop, kaya madalas kong nakakausap. Wala kasi silang kompyuter sa bahay.
Uuwi lang kapag tinawag na ni Aling Goria, ‘yung manikurista niyang nanay.
Iyong tatay raw ni Johnny, si Mang Andeng, dinukot daw isa gabi, lider daw kasi ‘yun sa mga rali.
Tapos, banggit n’ya minsan, baka mahinto na s’ya next sem. ‘Yan e nung magpa-print s’ya
Ng mga parang diyaryo ang itsura, tapos ang nakalagay: JUNK CYBERCRIME LAW!
Akibista raw ‘yan, kaya ganyan, sabi ni Mang Samuel. Pero iniisip ko, di naman s’ya nanggugulo,
Siya nga lang pinakamatino dito sa shop. Lahat ng ‘andito, puro Putangina
At Bwakanangina ang nasa bunganga, lalo na kapag naglalaro ng Dota. Opo, bantay lang po
Ako rito, galing akong probinsya. Pag gagamit, sa akin po sila nagpapapalit ng barya.
Namimiss ko na nga po si Johnny, wala na kasing matino dito sa shop. Walang makausap.
Puro mga nakikipag-chat lang. ‘Yung may kausap na porener, tapos nag-iipit ng suso
‘Yung ‘andito, minsan bakla pero madalas ‘yung Ale d’yan sa kanto na ang tawag e Sekretarya:
Sekretarya daw ng United Nations. Ay, basta! Basta miss ko na si Johnny, saka yung mga post
Niya sa FB . Andami ko kasing natututunan sa kanya, 1st year hayskul lang ako, di ako nakatapos.
Kumusta na kaya s’ya? Teka, kaninang umaga ho, may nakitang bangkay dun sa estero.
Di na makilala, puro paso, tapos hubad-baro. Parang si Johnny nga e, parang si Johnny,
‘Yung kumukuha ng Sociology, ‘yung aktibista, ‘yung hinuli isang gabi, nung isang gabi.
Lalo na sa Math saka History. Lagi rin pong kasama sa top ng klase.
Ewan kung bakit nga ba hinuli ng mga mamang diretso ang likod, isang gabi.
Wala naman pong bisyo ‘yan maliban sa kompyuter. Dito kasi
Sa amin, uso ang Piso Net; maghuhulog ng piso, makakalarga na sa FB
O sa mga Dota-dota at iba pa. Pero ‘yan pong si Johnny, iba po ang hilig.
1st college pa lang po iyan, kumukuha ng Sociology, ang mga binabasa, di ko makalahig.
May nakita po ako, isang araw, Pinoy Weekly ang nakalagay. Tapos isa pa, PADEPA.
Meron ding, PKP ba ‘yun? Saka mga website na panay kamao saka puro pula.
Madalas po, pag nakikita ko s’ya, may picture na iniiba, Photoshop tawag doon, di ba?
Di ‘yan masalita si Johnny. Wala nga’ng kaibigan na malapit, kaya sa sulok ‘yan palagi.
Dito ‘yan palagi sa shop, kaya madalas kong nakakausap. Wala kasi silang kompyuter sa bahay.
Uuwi lang kapag tinawag na ni Aling Goria, ‘yung manikurista niyang nanay.
Iyong tatay raw ni Johnny, si Mang Andeng, dinukot daw isa gabi, lider daw kasi ‘yun sa mga rali.
Tapos, banggit n’ya minsan, baka mahinto na s’ya next sem. ‘Yan e nung magpa-print s’ya
Ng mga parang diyaryo ang itsura, tapos ang nakalagay: JUNK CYBERCRIME LAW!
Akibista raw ‘yan, kaya ganyan, sabi ni Mang Samuel. Pero iniisip ko, di naman s’ya nanggugulo,
Siya nga lang pinakamatino dito sa shop. Lahat ng ‘andito, puro Putangina
At Bwakanangina ang nasa bunganga, lalo na kapag naglalaro ng Dota. Opo, bantay lang po
Ako rito, galing akong probinsya. Pag gagamit, sa akin po sila nagpapapalit ng barya.
Namimiss ko na nga po si Johnny, wala na kasing matino dito sa shop. Walang makausap.
Puro mga nakikipag-chat lang. ‘Yung may kausap na porener, tapos nag-iipit ng suso
‘Yung ‘andito, minsan bakla pero madalas ‘yung Ale d’yan sa kanto na ang tawag e Sekretarya:
Sekretarya daw ng United Nations. Ay, basta! Basta miss ko na si Johnny, saka yung mga post
Niya sa FB . Andami ko kasing natututunan sa kanya, 1st year hayskul lang ako, di ako nakatapos.
Kumusta na kaya s’ya? Teka, kaninang umaga ho, may nakitang bangkay dun sa estero.
Di na makilala, puro paso, tapos hubad-baro. Parang si Johnny nga e, parang si Johnny,
‘Yung kumukuha ng Sociology, ‘yung aktibista, ‘yung hinuli isang gabi, nung isang gabi.
Linggo, Pebrero 10, 2013
Ikaw At Ikaw
nag-away tayo, nito lang, mga mag-iisang oras pa lang ang nakalipas.
pero mali, hindi pala iyon away. kasalanan ko lang talaga, hindi ako nakasunod sa itinakda.
kaya hindi iyon away. nainis ka lang siguro sa akin, nabuwisit ka lang sa akin, nabuwisit at nainis ka sa akin. kung gaano katindi: lumabas na naman sa bibig mo, sa mga dulo ng iyong daliri ang bagay na ayaw kong mangyari. kaya nga buong loob akong sumasalo ng mag dapat saluhin.
kasalanan ko. at lagi ko namang kasalanan. alam ko iyon.
iniisip ko, hindi pa naman tayo nag-aaway. hindi ba't ang away ay pinagigitnaan ng galit, o bugso ng inis at pagkaburyo sa isa't isa, kaya nakapagbibitaw sa isa't isa ng di magagandang salita o nagkakasakitan; balanse: yung galit ka at galit ako, ganoon ang away, di ba?
pero hindi. wala at hindi tayo umaabot sa ganito. at alam kong di tayo aabot dito.
alam mo naman at ipinaliwanag ko sa iyo na kaya kong saluhin ang lahat, kaya kong buhatin kaya kong lunukin ang lahat, ang lahat-lahat -lahat basta makarating tayo doon sa destinasyon natin. at kahit doon, ito at ganito ako. hindi ba?
laging ikaw ang inis at galit sa akin, at kasalanan ko lang din naman.
humihingi ako ng tawad, tulad ng lagi kong ginagawa. tanggapin mo sana. ang layo ng mga pagitan sa pagitan natin. malawak na patlang na maaring maging pader na itatakwil tayo sa isa't isa.
matagal ko nang kinain ang pride chicken ko, para sa iyo.
natatakot ako. manatili ka.
naghihintay ako.
mababasa mo kaya ito? ikaw at ikaw.
_________________
“We fall in love because we long to escape from ourselves with someone as beautiful, intelligent, and witty as we are ugly, stupid, and dull. But what if such a perfect being should one day turn around and decide they will love us back? We can only be somewhat shocked-how can they be as wonderful as we had hoped when they have the bad taste to approve of someone like us?”
― Alain de Botton, On Love
Miyerkules, Enero 2, 2013
Amanat
Hinuhulma sa libog, sinusukat sa alindog.
Ang mga tulad mo'y ikinakahon, binabaog
nitong lipunang itinubog sa titi at karog.
Ang mga tulad mo'y ikinakahon, binabaog
nitong lipunang itinubog sa titi at karog.
(para sa dalagang ginahasa sa loob ng bus
ng 6 na kalalakihan sa Delhi, India
noong Disyembre 16, 2012)
Martes, Enero 1, 2013
Sandali
hanggang ngayon, hindi pa rin kita masabayan
sa tuwinang ibinubulong mo sa hangin ang himig
ng mga awiting hilig mo o iyong nagpapakilig
sa iyong katawan, sa balakang at balikat--mga tinig
na mabubulaklak at masimbuyong nilalagom ang iyong sarili.
ang mga Les Miserables at Phantom of the Opera,
iyong Miss Saigon at Sound of Silence o iyong iba pa
na inaabot ang mga ulap sa tinis at kinis ng mga nota,
mga melodiya at eskalang umiindayog sa tainga:
mga operatikong salaysay ng mga damdaming
masidhi pa sa pagsabog ng mga baog na bulkan
o mga musikang humihimlay sa balangkas ng mga ugat.
hanggang ngayon, di pa rin kita masabayan at
hindi nga ba dahil sa ang tulad ko'y nahumaling
sa garalgaling ispiker, sa malilikot na mga daliring
tumitipa sa liig ng mga baho at gitara
o sa mga wirdong awiting
bibihirang masagi ng iyong mga taingang kinalinga
ni Barry, Robin at Maurice Gibb.
saang sangandaan
ng sanga-sangang kasaysayan
ng musika at lirika tayo nagtagpo?
maari ko bang ipanukala ang salitang pinagtagpo? o mali
ang ariin kong nakalapat ang iyong tainga para sa pintig
ng aking puso?
hanggang ngayon, hindi pa rin kita masabayan
sa Do You Hear The People Sing o Castle on a Cloud,
o sa Don't Cry for Me, Argentina, Think of Me at
Music of the Midnight: nananatili lamang akong nakatitig
sa iyong mga labing parang matimping alon ng dagat
ang indayog o minsa'y naliliyo na lamang sa iyong tinig,
na ipinakukulong man ng iba sa loob ng palikuran,
ay ninanais ko pa ring isilid sa silid ng aking alaala at tainga.
magkagayunman, kung ako'y di man makasabay
o napatutulala na lamang, inaaral ko pa rin ang iyong mga awitin;
hinihimay ang mga layunin at hinahangad na maisalin
sa baul ng aking gustuhin, hindi ba't ang musika'y musika
anuman ang sinusuot nitong damit at ugali? nasa iisang
mundo pa rin tayo, nakatapak sa magkasugpong na lupa
at inihihinga ang magkayakap na hangin.
kaya nga't noong isang araw, tanda mo ba?
habang nakatitig tayo sa buwan na nakalublob sa mga ulap,
habang nakatitig sa atin ang nilalamig na puno ng niyog,
habang nakahiga tayo sa kimumutan nating damuhan,
habang naka-ekis ang aking mga braso sa iyong katawan,
habang sa atin umiikot ang mundo, at habang ipinagtatanggol
tayo ni Diego Silang sa mga nagdaraan, natatandaan
mo bang sabay nating inaawit ang I Will ng The Beatles?
walang pagitan ng uri at pakiwari, ang musika'y pinili
ng ating sandali, ng ating mahabang sandali
ng pagsasarili.
sa tuwinang ibinubulong mo sa hangin ang himig
ng mga awiting hilig mo o iyong nagpapakilig
sa iyong katawan, sa balakang at balikat--mga tinig
na mabubulaklak at masimbuyong nilalagom ang iyong sarili.
ang mga Les Miserables at Phantom of the Opera,
iyong Miss Saigon at Sound of Silence o iyong iba pa
na inaabot ang mga ulap sa tinis at kinis ng mga nota,
mga melodiya at eskalang umiindayog sa tainga:
mga operatikong salaysay ng mga damdaming
masidhi pa sa pagsabog ng mga baog na bulkan
o mga musikang humihimlay sa balangkas ng mga ugat.
hanggang ngayon, di pa rin kita masabayan at
hindi nga ba dahil sa ang tulad ko'y nahumaling
sa garalgaling ispiker, sa malilikot na mga daliring
tumitipa sa liig ng mga baho at gitara
o sa mga wirdong awiting
bibihirang masagi ng iyong mga taingang kinalinga
ni Barry, Robin at Maurice Gibb.
saang sangandaan
ng sanga-sangang kasaysayan
ng musika at lirika tayo nagtagpo?
maari ko bang ipanukala ang salitang pinagtagpo? o mali
ang ariin kong nakalapat ang iyong tainga para sa pintig
ng aking puso?
hanggang ngayon, hindi pa rin kita masabayan
sa Do You Hear The People Sing o Castle on a Cloud,
o sa Don't Cry for Me, Argentina, Think of Me at
Music of the Midnight: nananatili lamang akong nakatitig
sa iyong mga labing parang matimping alon ng dagat
ang indayog o minsa'y naliliyo na lamang sa iyong tinig,
na ipinakukulong man ng iba sa loob ng palikuran,
ay ninanais ko pa ring isilid sa silid ng aking alaala at tainga.
magkagayunman, kung ako'y di man makasabay
o napatutulala na lamang, inaaral ko pa rin ang iyong mga awitin;
hinihimay ang mga layunin at hinahangad na maisalin
sa baul ng aking gustuhin, hindi ba't ang musika'y musika
anuman ang sinusuot nitong damit at ugali? nasa iisang
mundo pa rin tayo, nakatapak sa magkasugpong na lupa
at inihihinga ang magkayakap na hangin.
kaya nga't noong isang araw, tanda mo ba?
habang nakatitig tayo sa buwan na nakalublob sa mga ulap,
habang nakatitig sa atin ang nilalamig na puno ng niyog,
habang nakahiga tayo sa kimumutan nating damuhan,
habang naka-ekis ang aking mga braso sa iyong katawan,
habang sa atin umiikot ang mundo, at habang ipinagtatanggol
tayo ni Diego Silang sa mga nagdaraan, natatandaan
mo bang sabay nating inaawit ang I Will ng The Beatles?
walang pagitan ng uri at pakiwari, ang musika'y pinili
ng ating sandali, ng ating mahabang sandali
ng pagsasarili.
Larawan
parang makikinang na mga perlas at diyamante at mga kuwintas
na ginto sa baul ang hilatsa ng nakalantad na larawan sa kuwadro
ng aking bintana. masinop ang galaw ng mga dahon ng halaman
na di ko alam ang ngalan. ang hangin, may halong kilig kapag
dumadantay sa aking balikat kasabay ang nangangalmot na alinsangan
na aywan kung paano ko ilalarawan. saglit na umawit ang pusang
di ko nakikita, marahil ay nangungusap ng tinik o malansang bituka:
tanghalian na kasi at tiyak na kumakalam na rin ang pusa niyang
sikmura. sa malayo, umuungol-gumagaralgal ang tambutso ng alin-
langang sulong, alinlangang urong ng motorsiklo, saan dadalhin ng gulong
ang tangan nitong nilalang? may balita sa langit: namatay ang isang
lalaki habang madulas ang daan sa highway. sakay ng motorsiklo.
biglang-preno, lumipad sa pagitan ng lupa at papawirin, sapul ang ulo
sa semento, parang kalyong bumuka ang kanyang bungo, sambulat ang dugo.
bagong panganak ang kinakasama, di na inabot ang pasko, wala
nang puwang para sa bagong taon ang kanyang hinabing lungkot.
may balita sa lupa: isang babae sa India ang ginahasa sa bus ng kalalakihang
sabik sa laman sa pagitan ng hita at dignidad. nasaan ang tiwala at pag-asa,
sa pinunit na katawang umiimpis sa paglipas ng mga minuto at oras?
ganito nga ba kabilis ang buhay? ang nakikita kong yaman sa kuwadro
ng aking bintana, sabihin mo sa akin, ay isa lamang bang guniguni?
na ginto sa baul ang hilatsa ng nakalantad na larawan sa kuwadro
ng aking bintana. masinop ang galaw ng mga dahon ng halaman
na di ko alam ang ngalan. ang hangin, may halong kilig kapag
dumadantay sa aking balikat kasabay ang nangangalmot na alinsangan
na aywan kung paano ko ilalarawan. saglit na umawit ang pusang
di ko nakikita, marahil ay nangungusap ng tinik o malansang bituka:
tanghalian na kasi at tiyak na kumakalam na rin ang pusa niyang
sikmura. sa malayo, umuungol-gumagaralgal ang tambutso ng alin-
langang sulong, alinlangang urong ng motorsiklo, saan dadalhin ng gulong
ang tangan nitong nilalang? may balita sa langit: namatay ang isang
lalaki habang madulas ang daan sa highway. sakay ng motorsiklo.
biglang-preno, lumipad sa pagitan ng lupa at papawirin, sapul ang ulo
sa semento, parang kalyong bumuka ang kanyang bungo, sambulat ang dugo.
bagong panganak ang kinakasama, di na inabot ang pasko, wala
nang puwang para sa bagong taon ang kanyang hinabing lungkot.
may balita sa lupa: isang babae sa India ang ginahasa sa bus ng kalalakihang
sabik sa laman sa pagitan ng hita at dignidad. nasaan ang tiwala at pag-asa,
sa pinunit na katawang umiimpis sa paglipas ng mga minuto at oras?
ganito nga ba kabilis ang buhay? ang nakikita kong yaman sa kuwadro
ng aking bintana, sabihin mo sa akin, ay isa lamang bang guniguni?
122112
Mali man, o isang kahibangan, umasa ako sa paglalamat
Ng lupa at semento. Ang pagyanig ng mga pangamba, nag-iiwan
Sa akin ngiti. Dahil hinulma tayo sa takot, sa mga di natin makita,
Sa hindi natin maipaliwanag—ang mga pagtatakda, gaano man
Kahungkag at wala sa hulog, kahit kaunti, kahit munti
Ay lumilikha ng dasal at pagninilay. Kahit pagpisyetahan ito
Ng mga diyaryo at telebisyon, kahit pagputahan ng mga tupa
Ang polemikong tugon sa pagkagunaw, maglalamat at maglalamat
Ang lupa. Salatin ang sariling palad, may kalyong nagbabakbak:
Tanda ng katapusan ng malalambot na haplos sa minamahal.
Mali man, at oo, totoong mali ang umasa sa katapusan
Tulad ng mali rin ang umasa sa himala at tiwala, pakay ko
Pa ring maniwala; matagal nang natapos ang lahat, may lamat ang alamat:
Pagkagunaw ang pag-uulit, katapusan ang pagtiwalag sa bulong ng kasaysayan.
Ng lupa at semento. Ang pagyanig ng mga pangamba, nag-iiwan
Sa akin ngiti. Dahil hinulma tayo sa takot, sa mga di natin makita,
Sa hindi natin maipaliwanag—ang mga pagtatakda, gaano man
Kahungkag at wala sa hulog, kahit kaunti, kahit munti
Ay lumilikha ng dasal at pagninilay. Kahit pagpisyetahan ito
Ng mga diyaryo at telebisyon, kahit pagputahan ng mga tupa
Ang polemikong tugon sa pagkagunaw, maglalamat at maglalamat
Ang lupa. Salatin ang sariling palad, may kalyong nagbabakbak:
Tanda ng katapusan ng malalambot na haplos sa minamahal.
Mali man, at oo, totoong mali ang umasa sa katapusan
Tulad ng mali rin ang umasa sa himala at tiwala, pakay ko
Pa ring maniwala; matagal nang natapos ang lahat, may lamat ang alamat:
Pagkagunaw ang pag-uulit, katapusan ang pagtiwalag sa bulong ng kasaysayan.
Mag-subscribe sa:
Mga Post (Atom)